cornelsen
ένθεν κι ένθεν, εκείθεν και εντεύθεν
Σύνδεσμοι


Έχει τέλος ο κατήφορος τής κρίσης;
1722 αναγνώστες
Παρασκευή, 25 Ιανουαρίου 2013
11:13

 

Ποιός θα ωφεληθεί από τη νέα συμφωνία για τον αμερικάνικο Προϋπολογισμό;

Η συμφωνία στο αμερικάνικο Κονγκρέσο ήταν μεσοβέζικη. Οι Δημοκρατικοί και οι Ρεπουμπλικάνοι συμφώνησαν να παρατείνουν για τούς περισσότερους Αμερικανούς πλην τού 1% των πιο πλούσιων, την ισχύ των φοροαπαλλαγών που είχε περάσει ο Τζορτζ Μπους.

Με αυτό τον τρόπο, ο μέσος Αμερικανός γλίτωσε από μια τεράστια αύξηση φόρων φέτος.

Ωστόσο, το Κονγκρέσο συμφώνησε επίσης να καταργήσει τις μειώσεις που είχαν οι εργαζόμενοι στις ασφαλιστικές εισφορές τους. Αυτό σημαίνει πως οι εργαζόμενοι Αμερικανοί θα πρέπει να πληρώσουν έξτρα 500 με 750 ευρώ το χρόνο. Αυτό “εξοικονομεί” σχεδόν 100 δισεκατομμύρια ευρώ από τον Προϋπολογισμό τού 2013.

Το Κονγκρέσο θα μπορούσε να έχει εξοικονομήσει περίπου 115 δισεκατομμύρια το χρόνο αν έκλεινε τα φορολογικά παραθυράκια που εκμεταλλεύονται οι αμερικάνικες πολυεθνικές. Απεναντίας όμως, έδωσε παράταση στα περισσότερα από αυτά. Και παρόλο που τα κέρδη βρίσκονται σε ιστορικά υψηλά, οι φόροι στις μεγάλες εταιρείες είναι χαμηλότεροι από ποτέ.

Αυτό που φαίνεται είναι πως αυτοί που σκέφτονται στρατηγικά από πλευράς κεφαλαίου βλέπουν την έξοδο από την κρίση μόνο μέσα από την αύξηση των κερδών για τούς καπιταλιστές. Όμως, η συμφωνία καλύπτει μόνο το μισό από αυτό που λέγεται δημοσιονομικός γκρεμός.

Το άλλο μισό αφορά στις περικοπές που θα γίνουν τα επόμενα δέκα χρόνια στις κρατικές δαπάνες.

Και οι δύο πλευρές συμφωνούν ότι οι κρατικές δαπάνες πρέπει να περικοπούν. Οι Ρεπουμπλικάνοι θέλουν να αποφύγουν τις περικοπές σε άμυνα και σε ασφάλεια. Θέλουν να διαλύσουν προγράμματα όπως το Μεντικέαρ, το Μεντικέιντ και την κοινωνική ασφάλιση, αυτά που αποτελούν την καρδιά του έτσι κι αλλιώς υποτυπώδους κοινωνικού κράτους των ΗΠΑ.

Οι Δημοκρατικοί θέλουν επίσης να περικόψουν τις δημόσιες υπηρεσίες, όπως την υγεία, την εκπαίδευση και τις μεταφορές. Σε αυτούς τούς τομείς έχουν ήδη γίνει βαθιές περικοπές και καταναλώνουν το μικρότερο μερίδιο τού Προϋπολογισμού στην Ιστορία τους.

Θα μπορούσε η αμερικάνικη κυβέρνηση να κηρύξει αδυναμία πληρωμών ή πρόκειται απλά για δικαιολογία ώστε να γίνουν οι περικοπές;

Κατά μία έννοια δεν υπάρχει κρίση χρέους. Η αναλογία αμερικάνικου χρέους με ΑΕΠ είναι περίπου 100%. Είναι υψηλή, αλλά υπήρξε και υψηλότερη στο παρελθόν.

Επίσης, η αμερικάνικη κυβέρνηση μπορεί πάντα να “τυπώνει χρήμα” για να πληρώσει τον επιπλέον δανεισμό. Μάλιστα, αυτό ακριβώς είναι που κάνει η Ομοσπονδιακή Τράπεζα το τελευταίο διάστημα με την ποσοτική χαλάρωση. Η Τράπεζα έγινε ο μεγαλύτερος αγοραστής δημόσιου χρέους τα τελευταία τρία χρόνια.

Έτσι, μέχρις ενός σημείου η κρίση χρέους παραφουσκώνεται ώστε να πιεστούν οι Αμερικάνοι να αποδεχθούν ότι “ζουν πάνω από τις δυνατότητές τους” και να συμφωνήσουν σε περικοπές τού κοινωνικού κράτους και αυξήσεις των φόρων.

Όμως, από μια άλλη πλευρά, πρόκειται όντως για κρίση, διότι οι στρατηγικοί εγκέφαλοι τού κεφαλαίου βλέπουν σωστά ότι ένας μεγάλος κρατικός τομέας και ένας κοινωνικός προϋπολογισμός αποτελεί βάρος για την κερδοφορία τους. Διότι αυτές οι δαπάνες προκαλούν μεγαλύτερους φόρους και υψηλότερα επιτόκια για τα αφεντικά.

Με τον καιρό, αν το δημόσιο χρέος και οι δαπάνες συνεχίσουν να αυξάνονται, θα απορροφήσουν τα κέρδη των καπιταλιστών. Ακόμη και πριν από αυτό, οι επενδυτές μπορεί να πανικοβληθούν και να αρνηθούν να αγοράσουν αμερικανικά ομόλογα χωρίς αύξηση τού επιτοκίου. Έτσι το κόστος τής εξυπηρέτησης τού δημόσιου χρέους θα αυξηθεί.

Είδαμε να προκαλείται κρίση με τέτοιο τρόπο στην Ελλάδα, την Πορτογαλία, την Ισπανία και αλλού. Οι ΗΠΑ βρίσκονται μακριά από κάτι τέτοιο, αλλά αποτελεί έναν κίνδυνο στην πορεία.

Πώς επηρεάζουν αυτές σε εξελίξεις τον υπόλοιπο κόσμο;

Ο αντίκτυπος τής δημοσιονομικής κρίσης των ΗΠΑ είναι παγκόσμιος. Οι αυτόματοι κανόνες που είχε ήδη αποφασίσει το Κονγκρέσο, σήμαιναν πως αν δεν αποφασιζόταν τίποτα, θα εφαρμοζόταν αμέσως ένα πρόγραμμα λιτότητας.

Τα μέτρα λιτότητας θα ήταν διπλάσια από όσα έχει πάρει η βρετανική κυβέρνηση μέχρι το 2015, και θα εφαρμόζονταν σε ένα μόνο χρόνο!

Η αμερικάνικη οικονομία θα ξαναέμπαινε έτσι σε ύφεση. Σε μια τέτοια περίπτωση όλες οι μεγάλες οικονομίες τού κόσμου θα ακολουθούσαν.

Με τα σημερινά δεδομένα, η συμφωνία στην οποία κατέληξε το Κονγκρέσο πιθανά θα μειώσει την αμερικανική ανάπτυξη σε ποσοστό αρκετά κάτω από το ασθενικό 2% που πέτυχε το 2012.

Πόσο διαφορετική είναι η αμερικάνικη προσέγγιση σε σχέση με την ευρωπαϊκή; Ποιές είναι οι συνέπειες;

Μέχρι σήμερα, οι κυβερνήσεις τής Βρετανίας και άλλων χωρών τής Ευρώπης έχουν εφαρμόσει μέτρα λιτότητας πολύ πιο άγρια από τις ΗΠΑ ή την Ιαπωνία.

Αυτό εξηγεί εν μέρει γιατί οι ΗΠΑ ανέκαμψαν κάπως καλύτερα σε σχέση με την Ευρώπη. Όμως, από την άλλη, η Ιαπωνία δεν ανέκαμψε.

Ο πραγματικός λόγος για τη σχετικά καλύτερη ανάπτυξη στις ΗΠΑ είναι ότι η κερδοφορία τού κεφαλαίου έχει ανακάμψει πολύ περισσότερο στην Αμερική παρά στην Ευρώπη ή την Ιαπωνία.

Έτσι, οι επιχειρηματικές επενδύσεις, οι οποίες παραμένουν αδύναμες, ήταν στις ΗΠΑ κάπως καλύτερες, δημιουργώντας περισσότερες δουλειές.

Όμως, τώρα, το Κονγκρέσο προετοιμάζει ένα σημαντικό άλμα προς τη λιτότητα, σε μια εποχή που η Βρετανία και άλλα κράτη έχουν ήδη δει πως η λιτότητα έχει αποτύχει ως μέθοδος εξόδου από την κρίση.

Τι συμβαίνει με το ποσοστό κέρδους στις ΗΠΑ;

Με όποιον τρόπο κι αν μετρήσουμε το ποσοστό κέρδους στις ΗΠΑ, είναι πολύ χαμηλότερα σε σχέση με το σημείο που έφτασε το 2006 [Διάγραμμα 1, μέσο ποσοστό κέρδους στις ΗΠΑ]. Κι αυτό το σημείο με τη σειρά του είναι χαμηλότερα από την προηγούμενη κορυφή, το 1997, η οποία με τη σειρά της ήταν χαμηλότερη από την προηγούμενη τού 1965. Η συνολική τάση είναι προς τα κάτω, με κυκλικές φάσεις ανόδου στο ενδιάμεσο.

Εκτιμώ ότι το ποσοστό κέρδους στις ΗΠΑ θα πέσει κι άλλο διότι υπάρχει πάρα πολύ μη-κερδοφόρο κεφάλαιο, τόσο όσον αφορά τα υλικά περιουσιακά στοιχεία, όσο και όσον αφορά το εικονικό κεφάλαιο, δηλαδή τα χρέη. Αυτό το μη κερδοφόρο κεφάλαιο πρέπει να καταστραφεί για να φέρει τον αμερικάνικο καπιταλισμό αρκετά σε φόρμα ώστε να ξεκινήσει μια βιώσιμη ανοδική φάση.

Το 2012, ο περιορισμός των μισθών οδήγησε σε μια ακόμη άνοδο των συνολικών κερδών. Αυτό μόνο οριακά ισοφάρισε την καθοδική πίεση στην κερδοφορία λόγω των παλιών δανείων και των μη-παραγωγικών περιουσιακών στοιχείων.

Όμως, θα χρειαστεί μια ακόμη βύθιση στην ύφεση για να ξεκαθαριστεί αυτό το χάλι των καπιταλιστών. Αναμένω το ποσοστό κέρδους στις ΗΠΑ να πέσει μέσα στο 2013.

Αν οι πλούσιοι γίνονται πλουσιότεροι, πώς γίνεται να βρίσκονται σε κρίση;

Οι πλούσιοι στην Αμερική ποτέ δεν υπήρξαν πλουσιότεροι από σήμερα, είτε μετρήσουμε απόλυτο πραγματικό εισόδημα, είτε το βαθμό ανισότητας. Το ίδιο ισχύει με τη Βρετανία και πολλές ακόμη καπιταλιστικές οικονομίες.

Όμως, αυτά είναι οι προσωπικές περιουσίες των πλούσιων και δεν αντιστοιχούν απαραίτητα σε συσσώρευση κεφαλαίου ή επενδύσεις στην παραγωγή.

Οι καπιταλιστικές επενδύσεις σε όλες τις μεγάλες οικονομίες είναι πολύ χαμηλότερα από ότι ήταν πριν από την κρίση. Ως μερίδιο τής εθνικής παραγωγής, πέφτουν σταθερά, ιδιαίτερα όσον αφορά στη βιομηχανία και σε άλλους βασικούς παραγωγικούς τομείς.

Ο καπιταλισμός είναι σε φάση απεργίας από τις επενδύσεις [Διάγραμμα 2, επανεπενδυόμενα κέρδη (ως ποσοστό), ΗΠΑ]. Γι' αυτό και η κρίση είναι τόσο άγρια και χωρίς ορατό τέλος.

Μπορεί το σύστημα να βγει από την κρίση;

Ο καπιταλισμός βρίσκεται μέσα σε μια μακρά υφεσιακή περίοδο, όπως αυτή που βίωσε η Βρετανία και οι ΗΠΑ από το 1873 ως τα μέσα τής δεκαετίας τού 1890 και όπως ήταν η Μεγάλη Ύφεση τής δεκαετίας τού ’30. Δεν πρόκειται για τον συνηθισμένο κύκλο ύφεσης και άνθησης.

Σήμερα, ο καπιταλισμός βρίσκεται παγιδευμένος σε κατάσταση χαμηλής ή μηδενικής μεγέθυνσης τής παραγωγής, μη μπορώντας να επαναφέρει τις θέσεις εργασίας και τα εισοδήματα στα προηγούμενα επίπεδα.

Οποιασδήποτε κλίμακας νομισματική χαλάρωση, δημοσιονομικά κίνητρα ή λιτότητα δεν θα καταφέρουν να ανατρέψουν αυτή την κατάσταση. Χρειάζεται μια βαθιά ύφεση σαν τού 1880 ή των αρχών τής δεκαετίας τού 1980 πριν τα πράγματα μπορέσουν να βελτιωθούν.

Φυσικά, αυτό προϋποθέτει ότι είμαστε διατεθειμένοι να ανεχτούμε αυτόν τον απαίσιο, ανίκανο και καταστροφικό τρόπο οργάνωσης τής οικονομίας και τής κοινωνίας μας.

Αν η εργατική τάξη δεν αντισταθεί, το αποτέλεσμα θα είναι υψηλή ανεργία και χειρότερα επίπεδα διαβίωσης για μια ολόκληρη γενιά, στην καλύτερη περίπτωση.

 

Συνέντευξη τού οικονομολόγου Μάικλ Ρόμπερτς (γράφει και στο μπλογκ thenextrecession.wordpress.com) στην βρετανική εφημερίδα Socialist Worker –καμιά σχέση με την γνωστή μας σοσιαλδημοκρατία.

 

 

Σχετικό

Έξοδος από την κρίση ή η τελική φάση τής ελληνικής τραγωδίας; (για την Ελλάδα)

Το σχόλιό σας
Για να σχολιάσετε το άρθρο πρέπει να κάνετε Login στο Capital.gr
Αξιολογήστε το άρθρο
5 ψήφοι

 Εκτύπωση
 Αποστολή με e-mail

Σχετικά με το blog
# Οταν οι ανθρωποι κανουν σχεδια ο Θεος γελαει.
# Για το παιχνίδι στα χρηματιστήρια: "Πρόκειται για μια δραστηριότητα που απαιτεί λίγο χρόνο και σου επιτρέπει, διατρέχοντας κάποιο μικρό κίνδυνο, να απαλλάξεις τον εχθρό σου από τα χρήματά του".


Αναζήτηση
Προηγούμενα Άρθρα
Τελευταίες δημοσιεύσεις
6/10Το καμπανάκι δεν χτυπά μόνο για τις Τράπεζες