cornelsen
ένθεν κι ένθεν, εκείθεν και εντεύθεν
Σύνδεσμοι


2697 αναγνώστες
Τετάρτη, 2 Ιουλίου 2014
08:55

Οι Μυκονιάτες φημιζόντανε τότες [εννοεί στην τελευταία εικοσαετία τού 19ου αιώνα] για την ιδιαίτερη αγάπη τους προς το νησί τους. Μια από τις πλέον αγαπημένες εποχές, που ο κάθε λαχταρούσε τον τόπο του, από όπου κι αν βρισκότανε, ήταν το Δεκαπενταύγουστο τής Παναγιάς. […]

Από τα μέσα Ιουλίου πολλοί, συν γυναιξί και τέκνοις, μετακομίζανε στα υποστατικά τους στην ’νω Μερά,1 αφού προετοιμάζανε όσα τούς χρειάζονταν και πρώτα-πρώτα τ’ ανακατερό παξιμάδι. Ερχότανε τότε κάποιο πρωί ο κόλληκας με τα γαϊδουράκια του, εις τα οποία αφού εφόρτωναν τα δισάκια, τα στόλιζαν με πεύκια και χράμια αναλόγως τού καβαλάρη και κινούσε το καραβάνι. Θυμάμαι ότι ο πολύς κόσμος κοιμόντανε ακόμα όταν το καραβάνι έφθανε στού Μπεντάρα το μύλο, που δέσποζε τής Χώρας2 και τού πελάγους πέρα για πέρα. Πρωί-πρωί το πανόραμα ήταν μαγευτικό. Έβλεπα από τα καπούλια τού γαϊδάρου που καθόμουν -γιατί δεν είχα ακόμη τα προσόντα για ξεχωριστό γάϊδαρο με μαχαραγιάδικα στρωσίδια- έβλεπα τη θάλασσα, που ήταν ένας καθρέφτης και εμέτρησα έως δεκαπέντε ανεμομύλους με επικεφαλής τον Καστριανό,3 έτοιμους με πρώτη πνοή ανέμου να πάρουν δρόμο. Οι φούρνοι ακόμη δεν εκάπνιζαν εκτός από κάπου-κάπου καμιά φουγού. Οι μαούνες μ’ αρκετούς εργάτες ετραβούσαν για τη μεγάλη και μικρή μηχανή να φορτώσουν πέτρες, για να αποτελειώσουν το μόλο. Μια τράτα πήγαινε να καλάρει βορνά. Στην πρύμη της ολόρθος εξεχώριζε ο γερο-Αθυμαρίτης βαστώντας με το ένα χέρι το τιμόνι και με τ’ άλλο το τσιμπούκι του, ενώ κάποιος καλλίφωνος έδινε το σύνθημα ν’ αλάρουν «μία ούλοι». 

[…]

Στον Κόρφο ήταν δυο καράβια αραμένα. Στην παλιά σκάλα ετοιμαζότανε η μπελού τού Ταμπακάκια για τη Σύρα και ακουότανε η φωνή τού Κατίνη και τού Γιανέλη τού Ποδιά. Το σερνίκι τού Καφέ είχε καβαζάρει τον Καστριανό Μύλο και πήγαινε με τα κουπιά στις Δήλες. Είχαμε ανέβει πια στού Καμπάνη τα βουιδοκέλλια, π’ αρχινά ο ίσιος δρόμος. Οι γαϊδάροι τότε ετάχυναν το βήμα τους κάπως και τα ωραία τοπία διαδεχόντανε το ένα τ’ άλλο.

[…]

Ο ήλιος άρχισε να ξαπλώνει, όταν είμεθα στη θέση που ανέκαθεν οι γαϊδάροι κάνουν το ψιλό τους νερό. Στο Βαθύ Λαγκάδι πλιά οι μαυρομάτες και οι λιμοί έπαψαν να κελαηδούν στις σ’κιές. ’ρχισεν η ζέστη, αν και ο ήλιος δεν ήτο ψηλά. Εβούιζαν τώρα τα ζούμπερα τού καλοκαιριού μέσα στις δράφες τού Λαγκαδιού. Ο κόλληκας εκεί εσταυροκοπήθηνε και άκουσα να διηγείται ότι «ο Καπετάνιος τού Λαγκαδιού -έξω απ’ εδώ και μακριά- επήρε τη φωνή ενός από τη Φτελιά και μιας κοπέλας τής μάδησε τα μαλλιά της, και τώρα, κρίμας την κοπέλα, μοιάζει τού Πολυδοντά!».4

Στο ύψωμα τού δρόμου εφάνηκε η Φτελιά και η θάλασσα και αντίκρυ το Παλιόκαστρο. Στ’ αμπέλια τα σταφύλια και τα σύκα φαινόντανε ώριμα και πολύ προκλητικά. Σε λίγο στο γύρισμα τού δρόμου εφάνηκε το Μοναστήρι τής Τουρλιανής5 και τα σταυροκοπήματα δεν είχαν τέλος. […] Συνεχίσαμε το δρόμο τής Μαούς και σε λίγο εφθάσαμε στο χωριό μας. Φρεσκασβεστωμένο, όπως και το ερμοκκλήσι του, με τις γύρω-τριγύρω στούς τοίχους σ’κιές, ξινοσ’κιές, ρουιδιές και κυδωνιές και με δυο αγριελιές στα πλάγια.

--[…]--

Όταν ο ήλιος έγειρε καλά κατά τη δύση, επήγαμε στο Μοναστήρι, όπου ο τότε αείμνηστος ηγούμενος Βερτόπουλος μάς περιποιήθη, όπως έκαμε ανεξαιρέτως για όλους. Η τάξις κι η καθαριότης τού Μοναστηριού επί τής ηγουμενίας του άφησε εποχή. Εκείνον τον καιρό, εκτός των καλογήρων εύρισκαν άσυλο εκεί αρκετοί άποροι γέροι και μερικού ψυχοπαθείς, γι’ αυτό χωριανοί και χωραΐτες συχνά αφιέρωναν χρήματα και κτήματα, από τα οποία αποτελέσθηκε η περιουσία τού Μοναστηριού.   

[…]

Μετά τον εσπερινό καθημερινώς ο κόσμος συναθροιζότανε στα αλώνια, όπου εστήνετο τρικούβερτος χορός με σαμπούνες και σουβριάλια που ’παιζαν τα κοπέλια τού Μοναστηριού, και αργά επέστρεφαν στα χωριά με τραγούδια και εστρώνοντο με το λύχνο στο δείπνο, αποτελούμενο ως επί το πλείστον από ρύζι με ντομάτα, ιμάμ-μπαϊλντί, λουβιά σκορδαλιά, μαγειρεμένα με φωτιά από βουιδιές, συκόκλαδα και κλήματα, που των έδιναν ιδιαίτερη νοστιμάδα· αν εσυνοριζόσουν μάλιστα το παξιμάδι με την παλιά μυζήθρα, μα θα μπορούσες να έτρωγες ακατάπαυστα χωρίς να βαρεθείς!

Με οποιονδήποτε καιρό εκαθόσουν τα βράδια στην πεζούλα τού χωριού. Ήταν απόλαυση. Την ησυχία διέκοπτε μόνο κανένας αργοπορημένος καβαλάρης με το τραγούδι του, που από το τρέμουλο τής φωνής του εκαταλάβαινες αν τρέχει ο γάϊδαρος ή πηγαίνει σιγά. Από κάπου μακριά, πάντα κάθε βράδυ, έπαιζαν την ασκαθαριά, μελωδία που την εμπνέει το χωριό. Έτσι ετελείωναν οι μέρες. Το πρωΐ, παρ’ όλο τον μακάριο ύπνο, στο μπαντάρι εσηκώνονταν όλοι νωρίς με τα κελαηδήματα των πουλιών, που εις όλους τούς τόνους εξυμνούσαν την ανατολή τού ηλίου πάνω στις σ’κιές. Αφού έκανες την τουαλέτα σου με κρύο νερό τού πηγαδιού έξω στην πεζούλα, άρχιζες από την ξινοσ’κιά, έκανες το γύρο τ’ αμπελιού και κατέληγες ύστερ’ από μια ώρα στην ίδια πεζούλα, όπου έπινες τον καφέ σου.

Μέρα με την ημέρα καταφτάνανε από τη Χώρα νέα καραβάνια. Στ’ αλώνια τα βράδια πλήθος κόσμος. Από την ημέρα του Σωτήρος Χριστού άρχιζε το πανηγύρι. Οι κατωχωραΐτες ταβερναραίοι έστηναν γύρω στην πλατεία καλύβες από δράφες, πρόχειρα ταβερνοκαφενεία. Στη Χώρα πλιά δεν έμειναν παρά όσοι για κάποιο λόγο δεν πανηγύριζαν. Την παραμονή τής εορτής ερχότανε και βαπόρι με ξένους προσκυνητές. Τού Μοναστηριού τα κελλιά ήταν όλα έτσι γεμάτα, όσο και τα ιδιωτικά χωριά που εδέχονταν τούς φίλους των.

[…]

Στον περίβολο τής Μονής πηγαινοερχόντανε άλλοι για να προσκυνήσουν τη Μεγαλόχαρη και άλλοι για να καθίσουν στην κάμαρα να βλέπουν τις στολισμένες, που ήταν όλες σα να επρόκειτο περί εκλογής “Μίσσας”. Στην παραγκαιριά τού Μοναστηριού είχαν δέσει όλους τούς γαϊδάρους τού νησιού και εχαλούσαν εκεί τον κόσμο με τις ερωτοτροπίες τους. Στα καμπαναριά τα πρωτοπαλίκαρα τής σμαρίδας προ πολλού επερίμεναν το σύνθημα για να σημάνουν. Την κάτω-κάτω, τη μεγάλη καμπάνα, τη βαστούσε ο καλόγηρος ο Τέλος. Από την αίθουσα τής υποδοχής που καθότανε ο Ηγούμενος με τούς προύχοντες δεν άργησε να δοθεί το σύνθημα. Όταν άρχισαν να σημαίνουν όλες αλά Κρεμλίνο τής Μόσχας, αν ήσουν σε κανένα ύψωμα, θα ’βλεπες τον παντού διασκορπισμένο κόσμο με μεγάλη ευλάβεια να σταυροκοπιέται και γυναίκες και γυναίκες να βγαίνουν από τα χωριά να θυμιαίνουν και από κάθε σημείο να σπεύδουν στον εσπερινό, ο οποίος ετελείτο με τη μεγαλύτερη δυνατή επισημότητα και με τούς καλύτερους ψάλτες τής εποχής.[…]

Μετά τον εσπερινόν, ο κόσμος επήγαινε στην πλατεία όπου γύρω-τριγύρω ήταν τα κέντρα και στη μέση τ’ αλώνια όπου εγίνοντο οι χοροί. ’ρχιζαν με περίπατο για να καταλήξουν ο καθένας και καθεμιά με την παρέα του, οι μεν νέοι στο χορό, οι δε θιασώται τού Βάκχου στα ταβερνεία να κουτσοπιούν με νηστήσιμο μεζέ, όπως το καλούσε η μέρα. […] Στην αντικρινή ταβέρνα ο Βασίλης ο Καμπούρας με την καΐντα του εσκόρπιζε ένα μελωδικό παστοράλε, που οι μεγάλοι συνθέται πολεμούν να μιμηθούν, αλλά το γνήσιον και το συναρπαστικό, επί τέλους το νατουράλε, είναι αυτό που παίζει ο Βασίλης, που το σπούδασε στα βουνά που ’βοσκε τ’ αρνιά. Μα και τούς μυκονιάτικους χορούς για να τούς χορέψεις καλά στ’ αλώνι, με τζαζ-μπαντ δε θα μπορέσεις. Η σαμπούνα με το ντουμπί είναι το καταλληλότερο όργανο, αλλά και να την παίζει το Βιζυράκι με τον Γιώρη τον Καρύδη, που ξέρει να μεταδίδει στο χορευτή τον ιδικό του ενθουσιασμό.

--[…]--

Στο Μοναστήρι έκαναν παράκληση. Η εκκλησία ήτο γεμάτη. Ο Κρίνος στο μαγειρειό εμοίραζε βραστά φασούλια, ψωμάκια και σύκα ξερά και έπαιρναν όλοι, διότι ήταν νοστιμότατα. Υπό το φως τής σελήνης στ’ αλώνια εγλεντούσε ο κόσμος, μέχρις ότου εσήμαναν λειτουργία, η οποία ετελέσθη με την ίδια μεγαλοπρέπεια· πολυκοσμία ίδια, όπως και στον εσπερινό.

Το πρωί, κατόπιν κάποιας διακοπής, άρχιζαν πάλι οι χοροί και στις ταβέρνες το φαγοπότι με πασχαλιανούς πια μεζέδες έως το μεσημέρι, οπότε ο κόσμος άρχιζε ν’ αραιώνει. ’λλοι τώρα επέστρεφαν για τη Χώρα και άλλοι για τα χωριά τους. Το βράδυ συνέχισαν τούς χορούς με τις σαμπούνες. Ο Μισαφίρης6 έφυγε κι αυτός για τη Χώρα, όπου θα ’παιζε σε κάποιο γάμο· βλέπετε τότες εγίνοντο συχνά γάμοι, δεν ήτο σπάνιο γεγονός όπως τώρα.

Από τις ταβέρνες είχε μείνει σε δουλειά ακόμη τού Μαλαματένιου, όπου μια παρέα χάριν τής ημέρας εθυσίαζαν στο Βάκχο από προχθές. Για τρίτη φορά εχόρευαν τον Αράπικο με την καΐντα ο Θοδωρής, ο Ντούμπας και ο Μπίρος, και τούς εθαύμαζεν η εναπομείνασα σμαρίδα. Περαστικός από ’κει και ο μαστρο-Λιοντής ο Χαρκιάς εξεδήλωσε την ευαρέσκειά του κράζοντας σαν πετεινός, όπως εσυνήθιζε όταν ήτο στο κέφι. Τον προσκαλέσαν η παρέα και ο ίδιος έβγαλε από τη ζώνη του ένα αθότυρο και ενίσχυσε το μεζέ. Ξαναγεμίσανε τότε τα ποτήρια και “άσπρο μπάτο” είπαν όλοι μια καρδιά και το ρούφηξαν σα να ήταν το πρώτο. Ο Μαλαματένιος ήξευρε καλά ότι αυτή η παρέα θα πανηγυρίζει μέχρι τελευταίας σταγόνας τού βαρελιού.

Μέρα με την ημέρα, με ολιγότερο κόσμο, συνεχίζονταν τα γλέντια έως τα Νιάμερα,7 το τέλος τού πανηγυριού. Ποιος φανταζότανε τότες ότι ύστερα από πενήντα χρόνια θ’ αλλάξουν τα πάντα στο νησί, όπως τα βλέπομε τώρα.

Γλωσσάρι

αλάρω: τραβώ κουπί

ασκαθαριά: βουκολικός σκοπός που παίζεται με το σουβριάλι· είδος κλήματος

βορνά: βορινά

βουϊδιές: σβουνιές, τα ξερά περιττώματα των αγελάδων που χρησιμοποιούνταν ως καύσιμη ύλη

βουϊδοκέλλι: κελλί (=μικρό σπίτι) για βόδια

δράφη: πικροδάφνη

ζούμπερα: βλαβερά έντομα, ζωΰφια, χρυσόμυγες, κουνούπια

καΐντα: βλ. σαμπούνα

καλάρω: μαζεύω τα δίχτυα

κελιά: τα δωμάτια των μοναστηριών που διέμεναν οι μοναχοί (αλλά και οι επισκέπτες των μοναστηριών) 

κόλληκας: κολίγος

λιμός: μικρό πουλάκι που πιάνεται στα ξώβεργα

λουβιά: αμπελοφάσουλα

μαυρομάτα: είδος πουλιού, κεφαλάς

μπαντάρι: πατάρι

μπελού: μονοκάταρτο ιστιοφόρο με τραπεζοειδές πανί

ντουμπί: χειροποίητο κρουστό (σαν μικρό τούμπανο) που κρατά τον ρυθμό στην σαμπούνα

παραγκαιριά: χέρσο χωράφι, συνήθως άγονο

πασχαλιανά φαγητά: μη νηστήσιμα φαγητά

πεύκια: ακριβά χαλιά

πλιά: πιά

σ’κιές: συκιές

σαμπούνα: τσαμπούνα, άσκαυλος

σμαρίδα: μαρίδα, πλήθος παιδιών

σουβριάλι: σουράβλι, αυλός

φουγού: φουφού, πήλινο σκεύος για ψήσιμο καφέ ή φαγητών

χωριό: η αγροτική κατοικία, το υποστατικό

 

Επεξηγήσεις

1. ’νω Μερά: η κατ’ εξοχήν αγροτική περιοχή τής Μυκόνου που περιλαμβάνει και το μεγαλύτερο τμήμα τού νότιου μέρους τού νησιού. Πέρα από τον κεντρικό οικισμό της η υπόλοιπη έκτασή της είναι διάσπαρτη με πολλές αγροικίες (“χωριά”).  

2. Χώρα: η πρωτεύουσα τού νησιού. Οι κάτοικοί της αποκαλούνταν χωραΐτες ή και κατωμερίτες.

3. Καστριανός Μύλος: δεν υπάρχουν ούτε τα θεμέλιά του σήμερα. Ήταν σχεδόν σύρριζα στη θάλασσα, δυτικά από το σημερινό Λαογραφικό Μουσείο.

4. Πολυδοντάς: χαρακτηριστικός τύπος τού νησιού. Δεν είχε ούτε ένα δόντι.

5. Μοναστήρι: η μονή τής Παναγίας τής Τουρλιανής (στο κέντρο τής ’νω Μεράς) αλλά και η ευρύτερη περιοχή γύρω από την μονή, κοινωνικό κέντρο τής ’νω Μεράς.

6. Μισαφίρης: ονομαστός βιολιστής τής εποχής.

7. Νιάμερα: τα εννιάμερα τής Κοιμήσεως τής Θεοτόκου, ημέρα που γιορτάζει το Μοναστήρι τής Τουρλιανής.   

 

Το παραπάνω κείμενο προέρχεται από το θαυμάσιο βιβλίο Όρτσ’ αλά μπάντα –έκδοση Ινδίκτου και Δήμου Μυκονίων σε επιμέλεια Παν. Κουσαθανά- και είναι αναπαραγωγή από το αρχικό κείμενο τού Ιωάννη Κονσολόπουλου (1867-1957) που είχε δημοσιευθεί στο 16ο φύλλο τής εφημερίδας «Μυκονιάτικα Χρονικά», στις 19 Αυγούστου 1934.

 

Καλό καλοκαίρι σε όλους…. 

http://www.youtube.com/watch?v=2ISjDi205UM#t=18

http://www.youtube.com/watch?v=_HMMFhH5Rs8

http://www.youtube.com/watch?v=uSnb-DkX7ng

 

 

 

 

Το σχόλιό σας
Για να σχολιάσετε το άρθρο πρέπει να κάνετε Login στο Capital.gr
Αξιολογήστε το άρθρο
3 ψήφοι

 Εκτύπωση
2390 αναγνώστες
Δευτέρα, 2 Ιουνίου 2014
08:35

Εισαγωγή

Δύο χρόνια μετά τις δύο βουλευτικές αναμετρήσεις του 2012 που διαμόρφωσαν ένα εντελώς διαφορετικό τοπίο στον κομματικό ανταγωνισμό, οι ευρωεκλογές του 2014 αποτέλεσαν το πρώτο «εθνικής τάξεως» εκλογικό γεγονός και απέδειξαν ότι οι βασικές τομές που συντελέστηκαν το 2012 έχουν βαθύνει και σταθεροποιηθεί.

Επιβάλλεται να επισημανθεί προκαταβολικά ότι ο τύπος των ευρωεκλογών δεν είναι ταυτόσημος με των βουλευτικών. Οι ευρωεκλογές είναι εκλογές «β’ τάξεως» όπως ονομάζονται συνήθως στη βιβλιογραφία, εκλογές δηλαδή που έχουν χαμηλότερης ισχύος κεντρικά διακυβεύματα: α) δεν εκλέγουν κυβέρνηση και επομένως δεν κρίνουν ευθέως την εντολή διακυβέρνησης και, β) προσφέρονται περισσότερο για μια «ιδεολογική καταγραφή» σε σχέση με την πολιτική «πραγματική» προτίμηση. Τούτων δοθέντων, τα δεδομένα τους πρέπει να τα δούμε περισσότερο ως «τάση», παρά ως απόλυτα συγκρίσιμα με τις βουλευτικές εκλογές στοιχεία. Ολες οι παρατηρήσεις του κειμένου πρέπει να θεωρηθούν «αρχικές», οι οποίες τις επόμενες ημέρες πρέπει να δουλευτούν βαθύτερα.

Η «εκλογική εκκαθάριση» της διετίας κατέγραψε λοιπόν τα εξής γενικά δεδεομένα: α) την εκλογική νίκη ενός κόμματος της ριζοσπαστικής αριστεράς, γεγονός ιστορικής σημασίας τόσο για το ελληνικό κομματικό σύστημα όσο και για τα ευρωπαϊκά, και μάλιστα με ποσοστό σχεδόν ισοδύναμο με των βουλευτικών εκλογών, β) τη μεγάλη εκλογική μείωση των κομμάτων της συγκυβέρνησης (ΝΔ – ΠΑΣΟΚ/Ελιά) που υποχώρησαν κατά 11.5%, μετατόπιση ιλιγγιώδης στα εκλογικά χρονικά, γ) την συρρίκνωση του τρίτου εταίρου της συγκυβέρνησης του 2012, της ΔΗΜΑΡ, γεγονός πάντως που είχε προεξοφληθεί τουλάχιστον ένα χρόνο πριν, δ) την επικύρωση της εκλογικής ανόδου της Χρυσής Αυγής, που πλέον αποτελεί βασική συνιστώσα του κομματικού συστήματος και, ε) την χαμηλότερη των προσδοκιών τους καταγραφή σχημάτων όπως οι ΑΝΕΛ, το ΚΚΕ και το νεοσύστατο «κεντροαριστερό» ΠΟΤΑΜΙ.

1. Η συμμετοχή στις εκλογές/αντιπολιτικές στάσεις

Οι ευρωεκλογές του 2014 διεξήχθησαν μία εβδομάδα μετά τον α’ γύρο των δημοτικών και περιφερειακών εκλογών. Η χρονική επιλογή των δύο εκλογών είχε εμφανή επίδραση στην εκλογική συμμετοχή τη β’ Κυριακή. Όπως φαίνεται αναλυτικά στον Πίνακα 1, από 6.088.121 ψηφοφόρους την Κυριακή του α’ γύρου το εκλογικό σώμα μειώθηκε στις ευρωεκλογές σε 5.932.100, δηλαδή κατά 156.021 άτομα. Σε σχέση με τις εκλογές του Ιουνίου 2012 η μείωση φτάνει τα 284.698 άτομα, ενώ σε σχέση με τον Μάιο του 2012 τα 544.718 άτομα (!). Η μείωση του εκλογικού σώματος συνέβαλε στο να διαμορφώσει για τα κόμματα της συγκυβέρνησης ένα ελαφρώς καλύτερο φαινομενικά αποτέλεσμα, αφού είναι σχεδόν βέβαιον από τις έρευνες εκλογικής συμπεριφοράς ότι η αύξηση της συμμετοχής θα ενίσχυε αριθμητικά και ποσοστιαία τα κόμματα της μη-συγκυβέρνησης. Το στοίχημα της μεγαλύτερης προσέλευσης στην κάλπη δεν επιτεύχθηκε για τα αριστερά κόμματα (κυρίως για τον ΣΥΡΙΖΑ).

ΠΙΝΑΚΑΣ 1: Η ΕΚΛΟΓΙΚΗ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ, 1996-2014

ΕΚΛΟΓΕΣ

ΑΡΙΘΜΟΣ ΨΗΦΙΣΑΝΤΩΝ

ΒΟΥΛΕΥΤΙΚΕΣ 1996

6.978.656

ΕΥΡΩΕΚΛΟΓΕΣ 1999

6.712.684

ΒΟΥΛΕΥΤΙΚΕΣ 2000

7.026.527

ΝΟΜΑΡΧΙΑΚΕΣ 2002

7.267.049

ΒΟΥΛΕΥΤΙΚΕΣ 2004

7.573.368

ΕΥΡΩΕΚΛΟΓΕΣ 2004

6.283.637

ΝΟΜΑΡΧΙΑΚΕΣ 2006

7.110.538

ΒΟΥΛΕΥΤΙΚΕΣ 2007

7.355.026

ΕΥΡΩΕΚΛΟΓΕΣ 2009

5.261.355

ΒΟΥΛΕΥΤΙΚΕΣ 2009

7.044.479

ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΕΣ 2010

5.988.678

ΒΟΥΛΕΥΤΙΚΕΣ 2012 (Α)

6.476.818

ΒΟΥΛΕΥΤΙΚΕΣ 2012 (Β)

6.216.798

ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΕΣ 2014

6.088.121

ΕΥΡΩΕΚΛΟΓΕΣ 2014

5.932.100

Πηγή: ΥΠΕΣ, Εκλογικά Αποτελέσματα

Έτσι, η πραγματική αποχή καταγράφηκε στο 28.5% σε ό,τι αφορά στις ευρωεκλογές, ενώ ήταν 27% περίπου στον α’ γύρο των Περιφερειακών/Δημοτικών.

Παραμένει βεβαίως το γενικό συμπέρασμα, ότι η εκλογική συμμετοχή στην Ελλάδα μειώνεται σταθερά σε σχέση με την προηγούμενη δεκαετία. Συγκριτικά με τις Βουλευτικές εκλογές του 2004 το εκλογικό σώμα εμφανίζεται μειωμένο κατά 1.641.268 ψηφοφόρους, εκτινάσσοντας την αποχή σε τεράστια για τα ελληνικά ιστορικά δεδομένα επίπεδα. Η οικονομική και κοινωνική κρίση σχετίζεται, όπως φαίνεται, ευθέως με την εμπιστοσύνη στον κοινοβουλευτισμό και στις εκλογές.

Ταυτόχρονα, όπως φαίνεται στον Πίνακα 2, ενισχύθηκε αρκετά η επιλογή της άκυρης/λευκής ψήφου, τόσο σε σχέση με τις προηγούμενες ευρωεκλογές όσο και σε σχέση με τις δύο βουλευτικές εκλογές του 2012.

ΠΙΝΑΚΑΣ 2: Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΛΕΥΚΗΣ–ΑΚΥΡΗΣ ΨΗΦΟΥ 1996-2014

ΕΚΛΟΓΕΣ

ΑΡΙΘΜΟΣ ΛΕΥΚΩΝ / ΑΚΥΡΩΝ

ΠΟΣΟΣΤΟ % ΤΩΝ ΨΗΦΙΣΑΝΤΩΝ

ΒΟΥΛΕΥΤΙΚΕΣ 1996

198.607

2.8

ΕΥΡΩΕΚΛΟΓΕΣ 1999

283.988

4.2

ΒΟΥΛΕΥΤΙΚΕΣ 2000

158.516

2.2

ΝΟΜΑΡΧΙΑΚΕΣ 2002

441.918

6.1

ΒΟΥΛΕΥΤΙΚΕΣ 2004

166.667

2.2

ΕΥΡΩΕΚΛΟΓΕΣ 2004

161.005

2.5

ΝΟΜΑΡΧΙΑΚΕΣ 2006

467.015

6.6

ΒΟΥΛΕΥΤΙΚΕΣ 2007

196.020

2.7

ΕΥΡΩΕΚΛΟΓΕΣ 2009

133.818

2.5

ΒΟΥΛΕΥΤΙΚΕΣ 2009

186.137

2.6

ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΕΣ 2010

545.880

9.1

ΒΟΥΛΕΥΤΙΚΕΣ 2012 (Α)

152.682

2.4

ΒΟΥΛΕΥΤΙΚΕΣ 2012 (Β)

61.334

1.0

ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΕΣ 2014

434.241

7.1

ΕΥΡΩΕΚΛΟΓΕΣ 2014

225.494

3.8

Πηγή: ΥΠΕΣ, Εκλογικά Αποτελέσματα

2. Η χωρική γεωγραφία της ψήφου–η συνέχεια της «ταξικής πόλωσης»

Οι Ευρωεκλογές του 2014 πιστοποίησαν τη μεταβολή της εκλογικής βάσης των κομμάτων. Θα έλεγε κανείς ότι στην ουσία σταθεροποίησαν την «εικόνα» του Ιουνίου 2012, η οποία πλέον δεν πρέπει να θεωρείται «μεταβατική». Αντιθέτως, η κοινωνική διαστρωμάτωση της ψήφου στις ευρωεκλογές έδειξε ότι «μεταβατική» ήταν η εικόνα που είχε προκύψει τον Μάιο του 2012.

Στον Πίνακα 3 καταγράφεται η «χωρική» κατανομή της ψήφου και διαγράφεται η διαφοροποιημένη εκλογική βάση των κομμάτων, αλλά και η εμβάθυνση της ταξικής πόλωσης που προέκυψε από τις εκλογές του Ιουνίου ’12. Το ποσοστό των κομμάτων ανά κατηγορία περιοχής είναι ορθότερο να συγκρίνεται όχι με τόσο με το εθνικό ποσοστό αλλά με το ποσοστό στις αστικές περιοχές. Αυτό που κανείς εύκολα διαπιστώνει είναι η απολύτως διαφοροποιημένη συμπεριφορά μεταξύ των «εργατικών–μισθωτών» περιοχών και των «υψηλών» (αστικών) περιοχών. Οι μεν πρώτες δίνουν ισχυρά ποσοστά στον ΣΥΡΙΖΑ και στο ΚΚΕ, πολύ ισχυρότερα από το μέσο ποσοστό τους στις αστικές περιοχές, οι δε δεύτερες επιλέγουν με πολύ μεγάλη στατιστική σημαντικότητα την ΝΔ (και δευτερευόντως το ΠΟΤΑΜΙ).

ΠΙΝΑΚΑΣ 3: Η εκλογική επιρροή των κομμάτων στις Ευρωεκλογές 2014 σε επιλεγμένες περιοχές βάσει της κοινωνικοεπαγγελματικής (κ/ε) τους τυπολογίας (ποσοστά %)

 

ΣΥΡΙΖΑ

ΝΔ

ΧΑ

ΕΛΙΑ

ΠΟΤΑΜΙ

ΚΚΕ

ΑΝΕΛ

ΕΘΝΙΚΟ ΠΟΣΟΣΤΟ

26.6

22.7

9.4

8.0

6.6

6.1

3.5

ΠΟΣΟΣΤΟ ΣΤΙΣ ΑΣΤΙΚΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΚΑΤΟΙΚΙΑΣ

26.1

21.6

8.2

7.6

7.2

6.2

3.6

«Υψηλές περιοχές»

 

 

 

 

 

 

 

Βουλιαγμένη

16.0

41.5

7.4

5.3

8.9

2.6

4.5

Βούλα

19.9

36.6

6.8

5.8

8.8

3.0

3.8

Ψυχικό

13.2

49.8

5.9

5.4

8.7

2.0

1.6

Φιλοθέη

12.3

52.5

5.1

5.0

9.2

1.5

1.6

Εκάλη

7.8

59.0

4.6

4.2

7.4

1.4

1.9

ΜΕΣΗ ΤΙΜΗ «Υψηλών»

13.8

47.9

6.0

5.1

8.6

2.1

2.7

«Υψηλές – μεσαίες περιοχές»

 

 

 

 

 

 

 

Χολαργός

27.4

24.9

7.3

6.7

8.1

5.0

3.2

Αγ. Παρασκευή

27.4

26.2

7.0

7.1

8.0

4.9

3.2

Χαλάνδρι

27.3

25.6

7.0

6.4

8.7

5.6

3.1

Βριλήσσια

26.3

26.8

7.0

6.4

9.4

4.6

2.9

Μαρούσι

27.1

25.3

7.3

6.8

8.8

5.3

3.4

ΜΕΣΗ ΤΙΜΗ «υψηλών -μεσαίων»

27.1

25.7

7.1

6.7

8.6

5.1

3.2

Μεσαίες περιοχές

 

 

 

 

 

 

 

Ελληνικό

28.4

19.1

7.5

6.3

9.2

8.9

3.6

Ζωγράφου

29.2

22.3

8.0

7.4

7.0

7.6

3.0

Γαλάτσι

30.8

17.8

8.8

6.7

7.9

8.1

3.3

Βύρωνας

32.6

18.9

8.0

6.3

7.2

9.2

3.1

ΜΕΣΗ ΤΙΜΗ «μεσαίων»

30.2

19.5

8.1

6.7

7.8

8.4

3.2

Περιοχές «μισθωτών εργατών»

 

 

 

 

 

 

 

Καματερό

32.1

14.4

10.9

6.4

6.5

10.1

3.8

Κερατσίνι

33.0

14.4

10.7

5.7

6.7

9.6

3.8

Νίκαια

34.3

13.7

10.2

6.0

6.5

11.2

3.9

Αγ. Ιωάννης Ρέντη

34.3

15.1

12.1

5.4

6.1

7.4

4.1

Περιστέρι

34.9

15.6

9.6

5.6

6.4

9.9

3.6

Αιγάλεω

34.5

15.1

9.9

6.0

6.6

9.5

3.5

ΜΕΣΗ ΤΙΜΗ «μισθωτών -εργατικών περιοχών»

33.8

14.7

10.6

5.8

6.4

9.6

3.8

Πηγή: ΥΠΕΣ, Επεξεργασία Εκλογικών Αποτελεσμάτων

Όσο κανείς «ανεβαίνει» (ή αντίστοιχα «κατεβαίνει») στην κλίμακα της κοινωνικής χωρικής διαστρωμάτωσης βλέπει με σαφήνεια τις διαφοροποιήσεις για κάθε κόμμα. Ο ΣΥΡΙΖΑ αποτελεί κυρίως μια εκλογική συμμαχία των «μισθωτών-εργατικών» στρωμάτων με τα μεσαία στρώματα. Λόγω της κρίσης φαίνεται ότι έχει αποκτήσει όμως ισχυρά ακροατήρια και στα μεσοαστικά στρώματα. Αντίθετα, είναι πλήρως σχεδόν απομονωμένος στις αστικές περιοχές. Το ΚΚΕ «ακολουθεί» τη χωρική γεωγραφία του ΣΥΡΙΖΑ, δείχνοντας ουσιαστικά ότι μεταξύ των εκλογικών σωμάτων αναπτύσσεται αμφίδρομη επικοινωνία. Η ΝΔ ακολουθεί την ακριβώς αντίθετη φορά, δείκτης και αυτός της μεγάλης πολιτικής-ταξικής πόλωσης που διακρίνει τον κομματικό ανταγωνισμό. Είναι ισχυρότατη στις «αστικές» περιοχές (εδώ πρέπει κανείς να συνυπολογίσει, επιπλέον, και τη μεγάλη δύναμη που κατέγραψαν και τα υπόλοιπα σχήματα της νεοφιλελεύθερης δεξιάς, όπως οι ΓΕΦΥΡΕΣ), όμως έχει συρρικνωθεί δραματικά στις «λαϊκές» και «μεσαίες» περιοχές, ενώ φαίνεται να χάνει και τις «τάξεις-στηρίγματα», δηλαδή τα μεσοαστικά στρώματα.

Η ΧΑ βρίσκει την υποστήριξή της περισσότερο στις «λαϊκές» και «μεσαίες» περιοχές. Αντίθετα, το ειδικό της βάρος μειώνεται στις «αστικές» και «μεσοαστικές» περιοχές. Είναι επομένως δυνατό μόρφωμα, που διεκδικεί στο επίπεδο της ψήφου ένα μέρος της «λαϊκής αντισυστημικότητας».

Το ΠΟΤΑΜΙ καταγράφηκε τελικά, όπως διαφαινόταν άλλωστε, ως ένα μόρφωμα διαμαρτυρίας περισσότερο των αστικών και μεσοαστικών στρωμάτων. Η Ελιά δείχνει μια «πολυσυλλεκτικότητα» χαμηλής αντοχής. Τα ποσοστά της ήρθαν κατά βάση από την αγροτική περιφέρεια.

Μια τελική παρατήρηση για τη «χωρική» ψήφο: δεν φαίνεται να επιβεβαιώνεται μια εκτίμηση που είχε διατυπωθεί από κάποιον αναλυτή προεκλογικά ότι μεταξύ των λαϊκών στρωμάτων και των μεσοαστικών/αστικών υπάρχει τεράστια απόσταση, ένα ασυνεχές. Τα δεδομένα δείχνουν ότι η απόσταση (δηλαδή η «πόλωση») αφορά και μεγάλο μέρος των μεσοαστικών στρωμάτων. Οι ευρωεκλογές έδειξαν ότι οι κυρίαρχες τάξεις τείνουν να μείνουν χωρίς «τάξεις-στηρίγματα», προφανώς λόγω της τεράστιας κοινωνικής και οικονομικής καταστροφής μεγάλου μέρους των μεσοαστικών στρωμάτων. Η τάση αυτή μένει να δούμε πώς θα εξελιχθεί τους επόμενους μήνες και έως τις εκλογές.

3. Τα κοινωνικά χαρακτηριστικά της ψήφου – η συνέχεια της «ταξικής πόλωσης»

Η εικόνα της χωρικής πόλωσης επιβεβαιώνεται από την κοινωνική/επαγγελματική διαστρωμάτωση της ψήφου, όπως αποτυπώνεται στον Πίνακα 4. Εδώ μπορεί να παρατηρήσει κανείς ευκρινέστερα τον τύπο κοινωνικής-εκλογικής συμμαχίας που τείνει σήμερα να διαμορφωθεί με τα υφιστάμενα κόμματα. Οι παρατηρήσεις που προκύπτουν θα πρέπει να ιδωθούν βεβαίως υπό το πρίσμα της τεράστιας αναταραχής που έχει προκληθεί στη δομή της εργασίας αυτά τα χρόνια. Οι διαφοροποιήσεις που παρατηρούνται σε γενικές γραμμές αφορούν σε μία «στροφή» προς τα αριστερά των μισθωτών του δημόσιου τομέα και της μεγάλης δεξαμενής των ανέργων, αλλά και στη διαφαινόμενη «συντηρητικοποίηση» μεγάλου μέρους της σημερινής εργασίας στον ιδιωτικό τομέα.

ΠΙΝΑΚΑΣ 4: Η εκλογική επιρροή των κομμάτων κατά κοινωνικο-επαγγελματική κατηγορία

 

ΣΥΡΙΖΑ

ΝΔ

ΧΑ

ΕΛΙΑ

ΠΟΤΑΜΙ

ΚΚΕ

ΑΝΕΛ

ΕΘΝΙΚΟ ΠΟΣΟΣΤΟ

26.6

22.7

9.4

8.0

6.6

6.1

3.5

Εργοδότες-Επιχειρηματίες

8.7

37.4

23.5

9.0

1.0

8.7

4.5

Αυτοαπασχολούμενοι Αγρότες/ κτηνοτρόφοι

37.5

22.5

10.0

7.5

5.0

10.0

2.5

Αυτοαπασχολούμενοι Ελεύθεροι επαγγελματίες (επιστήμονες)

21.0

22.0

11.0

2.2

7.7

4.4

5.5

Επαγγελματίες-Βιοτέχνες- Μικροί έμποροι

32.0

12.8

11.2

4.8

7.2

3.2

5.6

Μισθωτοί Δημοσίου Τομέα

43.5

7.2

2.9

7.2

10.1

5.8

1.4

Μισθωτοί Ιδιωτικού Τομέα

21.0

20.0

15.2

6.7

7.6

8.6

1.9

’νεργοι (για πρώτη φορά)

27.3

9.1

18.2

9.1

15.0

9.0

2.5

’νεργοι (έχουν χάσει τη δουλειά τους)

36.3

12.9

12.9

2.4

5.6

7.3

1.4

Νοικοκυρές

28.3

24.4

9.4

6.3

3.9

7.1

3.1

Συνταξιούχοι

20.3

32.1

5.9

13.2

6.8

5.7

3.1

Μαθητές/Σπουδαστές/Φοιτητές

44.0

12.0

0

4.0

4.0

4.0

3.0

Πηγή: VPRC, Αθροιστικά Δεδομένα Εκλογικών Ερευνών, Μάιος 2014

Όπως φαίνεται από τα στοιχεία, καταγράφεται μία μεγάλη απόκλιση στην ψήφο στο εσωτερικό της μισθωτής εργασίας, μεταξύ δημόσιου τομέα και ανέργων από τη μια και σημερινών εργαζόμενων στον ιδιωτικό τομέα από την άλλη. Στις δύο πρώτες κατηγορίες είναι εμφανές το μεγάλο προβάδισμα του ΣΥΡΙΖΑ. Αντίθετα, στους μισθωτούς του ιδιωτικού τομέα (προσοχή: στους σημερινούς μισθωτούς) φαίνεται μια σχετική αντοχή της ΝΔ, αλλά και μια ισχυρή επιρροή της ΧΑ. Με άλλα λόγια, πιθανόν η γεωγραφία του σημερινού ιδιωτικού τομέα να έχει αλλοιωθεί.

Βεβαίως, η εικόνα αυτή της ψήφου των μισθωτών του ιδιωτικού τομέα προέρχεται κυρίως από τα μεσαία και ανώτερα στελέχη του. Στις κατηγορίες αυτές ο ΣΥΡΙΖΑ καταγράφει ένα ισχνό 11.8% και 13.8% αντίστοιχα, ενώ παρατηρείται και στις δύο κατηγορίες προβάδισμα της ΝΔ με 23.5% και 20% αντίστοιχα, αλλά και εξαιρετικά υψηλά ποσοστά για την ΧΑ με 20% και 14% αντίστοιχα. Στην κατηγορία των υψηλών στελεχών του ιδιωτικού τομέα καταγράφεται και ισχυρή παρουσία του ΠΟΤΑΜΙΟΥ με 12%.

Αντίθετα, στις κατώτερες θέσεις της απασχόλησης (κατώτερο προσωπικό γραφείου, ανειδίκευτη εργασία, ειδικευμένη εργασία, ελαστική απασχόληση-part time) o ΣΥΡΙΖΑ καταγράφει ένα ποσοστό κοντά στο 30%, με το μεγαλύτερο στην κατηγορία των ανειδίκευτων εργατών (33.3%).

Η κοινωνική κατανομή της ψήφου δείχνει μια μεγάλη ανακατάταξη σε σχέση με το μεταπολιτευτικό παρελθόν. Η κοινωνική κατηγορία των αυτοαπασχολούμενων αγροτών φαίνεται να κινείται πια προς τα αριστερά (ΣΥΡΙΖΑ αλλά και ΚΚΕ). Όμως, η κοινωνική κατηγορία των αυτοαπασχολούμενων επιστημονικών επαγγελμάτων (δικηγόροι, μηχανικοί, γιατροί, κλπ) φαίνεται να κινείται μάλλον προς τα «δεξιά», δίνοντας ισχυρά ποσοστά σε ΝΔ, ΠΟΤΑΜΙ, αλλά και ΧΑ.

τού Χριστόφορου Βερναρδάκη

Αξιολογήστε το άρθρο 
1 ψήφος
 Εκτύπωση     Αποστολή με e-mail
979 αναγνώστες
Πέμπτη, 22 Μαΐου 2014
09:10

«Βουβές εκλογές, αποκαρδιωμένος και με αυξημένη καχυποψία κόσμος, νεολαία που βρίσκεται σε απόγνωση αλλά είτε αδιαφορεί για την πολιτική είτε «παρασύρεται» από τα βρόμικα ποτάμια και τις δηλητηριώδεις αυγές, αυτό μοιάζει να είναι το προεκλογικό σκηνικό.

Κι όμως υπάρχει πληθωρισμός οργής και διάθεσης για τιμωρία. Και κάποια βασικά ερωτήματα παραμένουν αναπάντητα: Γιατί δεν ενώνεται ο κόσμος, γιατί δεν αντιδρά, δεν εξεγείρεται; Ενώ είναι βέβαιο πως δεν έχει πεισθεί από το μνημονιακό τροϊκανόδουλο στρατόπεδο των ομοίων κομμάτων (Ν.Δ.-ΠΑΣΟΚ-ΔΗΜΑΡ) και των ρεταλιών τους (Ποτάμι, Ελιά και υπόλοιποι).

Βαδίζουμε προς τις κάλπες με τεράστιο για πρώτη φορά έλλειμμα πίστης σε αυτό που θα ψηφίσει ο καθένας μας. Απασχολεί και ενοχλεί άραγε αυτό την αριστερά ή βασιλεύει η αφασία -αμηχανία- αυταρέσκεια των κομματικών μηχανισμών της;

Ο ΣΥΡΙΖΑ ανάμεσα στις συμπληγάδες του ευρωπαϊσμού και του συστημισμού του, αθροίζει τους μετανάστες του ΠΑΣΟΚ ξαναβαφτίζοντας στην αντιμνημονιακή κολυμπήθρα και όσους συμμετείχαν στο «σάπιο σύστημα», αποδέχεται το διεθνές πλαίσιο Ε.Ε. και Ευρωζώνης, προσαρμόζεται διαρκώς προς τα δεξιά περιμένοντας να έρθει στην κυβέρνηση σαν η επόμενη ώριμη λύση. Μας καλεί να ψηφίσουμε για να φύγουν. Τόσο απλά, τόσο εύκολα, τόσο υποτιμά τρόικα-Ε.Ε.-σύστημα, τόσο πολύ υποβιβάζει τον κόσμο…

Για τον ΣΥΡΙΖΑ δεν υπάρχουν υποκείμενα αλλαγής παρά μόνο η αριθμητική των ψήφων. Η υπόλοιπη αριστερά επιδιώκει να μένει στο περιθώριο,

να αναμένει και να εμφανίζει (ΚΚΕ) τη λαϊκή εξουσία σαν «Δευτέρα Παρουσία»,

να συνθηματολογεί και να φλυαρεί («εκτός των τειχών» Αριστερά) για μέτωπο που ποτέ δεν οικοδομεί

στοχεύοντας στα γνωστά επί τριακονταετία εκλογικά ποσοστά και να περιμένει την ήττα του ΣΥΡΙΖΑ για να δικαιωθεί, ξεχνώντας πως αυτή η ήττα θα βαρύνει στο σύνολο της Αριστεράς και του λαού.

Υπήρξε επί τρία χρόνια μεγάλη κοινωνική αντίδραση. Όμως, οι αγώνες που έγιναν κυρίως μέσα από τις απεργίες που καλούσαν οι αμαρτωλοί-υποταγμένοι της ΓΣΕΕ-ΑΔΕΔΥ, αλλά και οι «πλατείες», έμειναν κατακερματισμένοι χωρίς ενιαία πολιτική στόχευση και διέξοδο, χωρίς να δημιουργήσουν ένα συνειδητό ριζοσπαστικό κίνημα.

Επαληθεύτηκε για άλλη μια φορά πως οι αντιστάσεις για τα αυτονόητα δεν μπορούν από μόνες τους να δώσουν την πολιτική λύση. Αυτό είναι κυρίως ευθύνη της Αριστεράς. Συμπερασματικά, υπάρχει ένα δίδυμο βασανιστικό πολιτικό έλλειμμα. Αυτό σχετίζεται από τη μια με την ύπαρξη αξιόπιστου πολιτικού φορέα-μετώπου και από την άλλη με το πρόγραμμα μεταβατικών διεκδικήσεων και εξόδου από την κρίση που αναγκαστικά βρίσκεται σε σύγκρουση με το οικονομικό-πολιτικό διεθνές πλαίσιο που οδήγησε στην κρίση και τη διαρκή επίθεση υποβάθμισης-υποτίμησης των εργαζομένων του χεριού και του μυαλού. Ταυτόχρονα, δεν μπορούμε να προσπεράσουμε τα 30 και πλέον χρόνια αποϊδεολογικοποίησης, αριστερής θεωρητικο-πολιτικής φτώχειας και νεοφιλελεύθερης κυριαρχίας στον τρόπο σκέψης και ζωής μας, καθώς και τη συστημική ενσωμάτωση της Αριστεράς…

Τι να κάνουμε; Το δίδυμο έλλειμμα παραπέμπει σε ένα διπλό καθήκον. Να οικοδομηθούν παράλληλα το μέτωπο-φορέας και το πρόγραμμά του. Το πολιτικό-οικονομικό-κοινωνικό πλαίσιο καθορίζεται από την αντιπαράθεση με το βασικό πυρήνα και αντίστοιχο πλαίσιο των αντιπάλων μας. Η Ε.Ε. και το ΕΥΡΩ από την κατασκευή τους είναι η προκρούστεια κλίνη για τις κατακτήσεις, τις ζωές και τα δικαιώματα των εργαζομένων. Το κέντρο της σύγκρουσης των εχθρικών πλαισίων βρίσκεται εκεί. Βεβαίως ένα αριστερό πρόγραμμα διεξόδου όπως έχει εκτεθεί σε κείμενο των Σ. Μαυρουδέα, Δ. Μητρόπουλου, Δ. Σαραφιανού, δεν είναι ούτε συνθηματολογικό ούτε μονοθεματικό. Ανθόσπαρτοι δρόμοι και μαγικές λύσεις δεν υπάρχουν.

Ανθρώπινο υλικό υπάρχει. Βρίσκεται μέσα στην κοινωνική και την πολιτική αριστερά, στους διανοούμενους που δεν είναι ευρωποδίαιτοι και κρατικοδίαιτοι, σε αληθινούς αντιιμπεριαλιστές πατριώτες και όχι εθνικιστές. Αρκεί αυτό το δυναμικό να τολμήσει. Να αρνηθεί τον κομματικό σοβινισμό, την κομματοκρατία, την αντίληψη του μικρού χωριού και του μεγάλου αρχηγού, τον εγκλωβισμό στις μεσσιανικές λογικές, και την πρακτική αναχωρητισμού, τα ατομικά μικροσυμφέροντα και φιλοδοξίες, τους μηχανισμούς και τις κρατικές επιχορηγήσεις… Αυτό σημαίνει υπερβάσεις… Ναι. Γιατί όσοι μιλάνε για ΕΑΜ ξεχνάνε ότι το συγκριτικό πλεονέκτημα το κέρδισε από την αυτοθυσία των μελών του.

Απέναντι στα αισθήματα της αδυναμίας, του φόβου, της παθητικότητας, της ατομικής αναδίπλωσης, χρειάζεται ο λόγος, η κίνηση, η καθημερινότητα, να κυριαρχηθεί από την ενωτική-μετωπική δράση, από την ενεργητική πράξη που θα τολμήσει μια νικηφόρα αξιόπιστη και αποτελεσματική σύγκρουση που η φωνή όλων αυτών θα έχει μαζική απήχηση και θα συγκροτεί κινήματα. Δεν είναι αργά παρ’ όλο που έχει χαθεί χρόνος, έχουν χαθεί δικαιώματα, κατακτήσεις, ζωές… Αυτή η ευθύνη πρέπει να αναληφθεί.»

ΓΑΛΑΝΗΣ ΝΙΚΟΣ, μηχανικός

ΚΑΡΑΧΑΛΙΟΣ ΓΙΑΝΝΗΣ, ιδιωτικός υπάλληλος

ΡΑΧΙΩΤΗΣ ΓΙΑΝΝΗΣ, δικηγόρος

http://www.efsyn.gr/?p=197142

 

Αξιολογήστε το άρθρο 
1 ψήφος
 Εκτύπωση     Αποστολή με e-mail
2401 αναγνώστες
2 σχόλια
 Όλα τα σχόλια για το άρθρο
Δευτέρα, 14 Απριλίου 2014
09:08

Την προηγούμενη εβδομάδα πραγματοποιήθηκε η πολυαναμενόμενη “έξοδος” της Ελλάδας στις αγορές. Έξοδος με “τσιμπημένα” επιτόκια, στηριγμένη περισσότερο στην Ευρωπαϊκή Ένωση και λιγότερο στην αξιοπιστία του ελληνικού κράτους. Κάποιοι απαξίωσαν την έξοδο, κάποιοι θριαμβολόγησαν (μερικοί απ’ την μεγάλη τους χαρά έριξαν και… βαρελότα). Το ΧΑΑ όμως, καθ’ ύλην αρμόδιο θα λέγαμε, δεν έδειξε πολύ εντυπωσιασμένο από την εξέλιξη. Αντί ο ΓΔ να εκτιναχθεί, όπως ήταν αναμενόμενο, τις τρεις τελευταίες μέρες της εβδομάδας υποχώρησε περισσότερο του 3,5%!

Ας δούμε το θέμα τεχνικά. Στο εβδομαδιαίο διάγραμμα του ΓΔ (από τις 6/9/2009) σε συνδυασμό με τον RSI

μπορούμε να δούμε τα κύρια σημεία της πορείας του:

α) το μακροπρόθεσμο ανοδικό κανάλι R2S2,

β) την γραμμή στήριξης S3 και

γ) την οριζόντια γραμμή αντίστασης R1 η οποία σηματοδοτεί και τα επίπεδα της δεύτερης φάσης κατάρρευσης του ΓΔ μετά τον Οκτώβριο του 2009.

Η προσέγγιση στις ισχυρές αντιστάσεις R1 και R2 σε συνδυασμό με την εμφανή απόκλιση του RSI από τον ΓΔ δικαιολογούν μια, έστω και βραχυπρόσθεσμη, διόρθωση.

Σε μορφή κεριών Heikin Ashi το εβδομαδιαίο διάγραμμα (από 24/4/2011) δείχνει ότι κινούμαστε μεταξύ του ΚΜ10 εβδομάδων των υψηλών (ΚΜ10-υ, μπλε γραμμή) και του ΚΜ10 εβδομάδων των χαμηλών (ΚΜ10-χ, κόκκινη γραμμή).

Μέχρι στιγμής ο ΚΜ10-χ έχει παίξει ρόλο τόσο ως σοβαρή στήριξη όσο και ως σήμα πωλήσεων όποτε διασπάστηκε προς τα κάτω από τον ΓΔ. Όπως φαίνεται στην περιοχή που είναι σημειωμένη με κίτρινο οβάλ υπάρχει συσσώρευση όρων διόρθωσης (ας προσθέσουμε και την απόκλιση του RSI) αλλά και δυνατότητα μιας νέας ανοδικής κίνησης που θα αφήσει πίσω της τις 1350-80 μονάδες.

Στο ημερήσιο διάγραμμα, προσεγγίζουμε περιοχή στηρίξεων ενώ ο Δείκτης Μεταβλητότητας μάς έχει βάλει σε πτωτικό κύμα. Ο ADX δείχνει διάθεση ανοδικής κίνησης (δικής του, όχι τού ΓΔ) μετά από πολύ καιρό που είχε εγκλωβιστεί σε πολύ χαμηλές τιμές.

 

Σχετικό:

Γ.Δ.: ΕΒΔΟΜΑΔΑ ΤΩΝ ΠΑΘΩΝ…

Σχετικές μετοχές:
ΓΔ
Αξιολογήστε το άρθρο 
1 ψήφος
 Εκτύπωση     Αποστολή με e-mail
1310 αναγνώστες
Δευτέρα, 24 Μαρτίου 2014
08:34

’ρθρο του καθηγητή Λευτέρη Τσουλφίδη* στην Ναυτεμπορική 

Ο πλέον συνηθισμένος δείκτης ανισοκατανομής εισοδήματος είναι ο Gini, ο οποίος κυμαίνεται μεταξύ του μηδενός (απόλυτη ισότητα) και του εκατό (απόλυτη ανισότητα). Οι ακραίες αυτές τιμές είναι θεωρητικές, στην πράξη βρίσκουμε κοινωνίες με πολύ χαμηλό δείκτη Gini ίσο με 24, όπως π.χ. της Δανίας, και χώρες με πολύ υψηλό δείκτη, όπως π.χ. το 70,7 της Ναμίμπια ή το 61 της Κίνας (αρνούνταν μέχρι πρόσφατα τη δημοσιοποίησή του).

Στην Ελλάδα ο δείκτης Gini στα τέλη του 2000 μειώθηκε κατά 2,5 περίπου μονάδες από το 33 που ήταν το 1980 και βρίσκεται πάντα κοντά στον μέσο όρο των χωρών του ΟΟΣΑ. Αν όμως περιοριστούμε στα χρόνια της κρίσης, δηλαδή μετά το 2007 και μέχρι 2010 διαπιστώνουμε αύξηση τη ανισοκατανομής σύμφωνα με τα στοιχεία του ΟΟΣΑ. ’λλοι παρεμφερείς δείκτες ανισοκατανομής, όπως π.χ. το πλουσιότερο 10% (ή 20%) προς το φτωχότερο 10% (ή 20%) του πληθυσμού δίνουν μια παραπλήσια εικόνα, ότι δηλαδή δεν σημειώθηκαν συγκλονιστικές μεταβολές. Η αλήθεια είναι ότι οι δείκτες αυτοί είναι τόσο πολύ γενικοί που ακόμη και όταν συντελούνται τεράστιες μεταβολές εντός ενός εισοδηματικού κλιμακίου, οι μεταβολές αυτές «χάνονται» στην εκτίμηση του μέσου όρου του δείκτη.

Μια πιο σαφή εικόνα περί ανισοτήτων λαμβάνουμε από τη λειτουργική κατανομή του εισοδήματος σε εργασία και κεφάλαιο. Η αμοιβή της εργασίας, η εξέλιξη της οποίας αποτυπώνεται στο μερίδιο μισθών προς το ΑΕΠ, και η αμοιβή του κεφαλαίου η εξέλιξη της οποίας αποτυπώνεται στο μερίδιο των κερδών (= καθαρό από αποσβέσεις λειτουργικό πλεόνασμα, μείον το μισθιακό ισοδύναμο των αυτοαπασχολούμενων) προς το ΑΕΠ. Οι δύο αυτοί δείκτες (με στοιχεία της Eurostat) παρουσιάζονται με τις τάσεις τους (διακεκομμένες γραμμές) στο Σχήμα που ακολουθεί.

Διάγραμμα 1

Από τη διαχρονική σύγκριση των δύο εισοδηματικών μεριδίων γίνεται φανερή η χειροτέρευση της θέσης των μισθωτών συνολικά έναντι του εισοδήματος των κεφαλαιούχων των οποίων η θέση κατά μέσον όρο και μακροχρόνια βελτιώνεται. Μια τέτοια σύγκριση απαιτεί ιδιαίτερη προσοχή καθώς τα προ του 1970 στοιχεία ενέχουν μεγάλο βαθμό μεροληψίας και υποκειμενισμού συνεπεία του μεγάλου αριθμού των αυτοαπασχολούμενων και της ενδεχόμενης υπερεκτίμησης του μισθιακού τους ισοδύναμου. Είναι φανερό ότι από την ανωτέρω σύγκριση, το εισοδηματικό μερίδιο των μισθωτών μειώνεται ιδιαίτερα στα χρόνια της ύφεσης του 2007. Όσον αφορά το μερίδιο κερδών, αυτό παρουσιάζει διαχρονική αύξηση και τα χρόνια του μνημονίου (2010) επανακάμπτει στην ανοδική του πορεία.

Μια τέτοια σύγκριση δεν σημαίνει κατ’ ανάγκη και αύξηση των πραγματικών κερδών και τη βελτίωση της θέσης όλων των κεφαλαιούχων, αυτό μπορούμε να το δούμε λαμβάνοντας υπόψη τα πραγματικά κέρδη με την τάση τους που παρουσιάζουμε στο επόμενο σχήμα.

Διάγραμμα 2

Μετά το 2007, δηλαδή το έτος έναρξης της κρίσης διεθνώς, στην Ελλάδα παρατηρείται ραγδαία πτώση των κερδών πράγμα που σηματοδοτεί την κατακόρυφη μείωση των επενδύσεων και αυτό γιατί τα στάσιμα ή μειούμενα κέρδη συνεπάγονται την αποθάρρυνση των επενδύσεων, είτε επειδή τα κέρδη δεν επαρκούν για να χρηματοδοτήσουν νέες επενδύσεις, είτε η εξέλιξη των κερδών σηματοδοτεί αρνητικές προοπτικές και άρα αποθαρρύνονται μαζί με τους επιχειρηματίες και οι πιθανοί χρηματοδότες των δυνητικών επενδύσεων. Η θετική συσχέτιση κερδών και επενδύσεων απεικονίζεται στο σχήμα που ακολουθεί.

Διάγραμμα 3

Επομένως, η στασιμότητα (πολύ δε περισσότερο η πτώση) των πραγματικών κερδών οδηγεί στην αποθάρρυνση και γενικότερα στη συγκράτηση των επενδύσεων, τις μαζικές πτωχεύσεις και απολύσεις με αποτέλεσμα την αύξηση της ανεργίας και τη μείωση του παραγόμενου ΑΕΠ. Με άλλα λόγια, η εξέλιξη των πραγματικών κερδών χαρακτηρίζει τη φάση της οικονομίας και εν προκειμένω την οικονομική κρίση. Είναι επόμενο ότι με δεδομένο το όποιο ΑΕΠ, η αύξηση του ενός εισοδηματικού μεριδίου συνεπάγεται τη μείωση του άλλου, όμως, δεν μπορούμε να πούμε ότι μια κοινωνική τάξη βελτιώνει κατ’ ανάγκη τη θέση της. ’λλωστε δείξαμε ότι τα κέρδη σε πραγματικούς όρους μειώνονται σε κάθε οικονομική κρίση (δεκαετία του 1980 και 2007).

Πέραν τούτου σε μια οικονομία με πρωτοφανή ανεργία, αύξηση της φορολογίας και έλλειμμα δημόσιων παροχών είναι επόμενο να διευρύνονται οι εισοδηματικές ανισότητες, ιδίως στα χαμηλότερα εισοδηματικά κλιμάκια, όπου συμπεριλαμβάνονται εργαζόμενοι με χαμηλή ειδίκευση και εκπαίδευση, επομένως με λιγότερες εναλλακτικές λύσεις απασχόλησης. Από τις μελέτες που γνωρίζουμε, η σχετική φτώχεια (οριζόμενη ως το ποσοστό του πληθυσμού με εισόδημα χαμηλότερο κατά 60% του κατά κεφαλήν εθνικού διάμεσου εισοδήματος) από 20% το 2009 αυξήθηκε στο 21,4% του πληθυσμού του 2012. Έχουμε κάθε λόγο να θεωρούμε ότι το 2013 θα έχουμε περαιτέρω αύξηση του εν λόγω δείκτη. Ένας ακόμη δείκτης που αφορά το λόγο του υψηλότερου 20% του εισοδήματος προς το χαμηλότερο 20% από 5,6 που ήταν το 2009 το 2012 ανήλθε στο 6,6 (στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ). Δηλαδή, το διαθέσιμο εισόδημα του πλουσιότερου 20% αυξήθηκε μία φορά περισσότερο από ότι του φτωχότερου 20%. Βέβαια, εδώ έχουμε πολύ μεγάλα εισοδηματικά κλιμάκια και οι μεταβολές, ακόμη και όταν είναι μεγάλες, δεν αποτυπώνονται, κατ’ ανάγκην, στους μέσους όρους που εκτιμώνται. Θα είχε πολύ μεγαλύτερο ενδιαφέρον σε τέτοιου είδους έρευνες να γνωρίζαμε τι ακριβώς συμβαίνει με το εισόδημα και τον πλούτο π.χ. του πλουσιότερου 1% ή ακόμη καλύτερα το ένα τοις εκατό του ένα τοις εκατό του πληθυσμού διαχρονικά.

Διεθνείς οργανισμοί όμως επιδεικνύουν ενδιαφέρον για δικούς τους προφανείς λόγους να γνωρίζουν τι ακριβώς συμβαίνει σε κάθε χώρα ξεχωριστά και να διαθέτουν τα λεπτομερή τους στοιχεία επ’ αμοιβή, βεβαίως, στους νομίμως! ενδιαφερόμενους. Έτσι για την Ελλάδα μάθαμε πριν λίγους μήνες, ότι οι πολύ πλούσιοι της χώρας έγιναν αρκετοί περισσότεροι, απέκτησαν πολύ μεγαλύτερα εισοδήματα και πλούτο γενικότερα δικαιώνοντας όλους όσους επί χρόνια μονότονα καταγγέλλανε τους πολύ πλούσιους που διαφεύγουν φορολογίας και τις κυβερνήσεις που αδιαφορούσαν. Σύμφωνα με την έκθεση της UBS (της γνωστής Τράπεζας) και Wealth-X (άγνωστο μέχρι πρόσφατα ερευνητικό κέντρο στη Σιγκαπούρη!), o αριθμός των πολύ πλούσιων στη χώρα μας αυξήθηκε αισθητά, καθώς 505 από αυτούς το 2013 είχαν ατομική περιουσία άνω των 30.000.000 δολαρίων, το 2012 ο αριθμός των πλουσίων ήταν 455 ενώ το 2010 οι πολύ πλούσιοι ήταν 445. Η συνολική περιουσία αυτών των πολύ πλούσιων 505 ανθρώπων σήμερα εκτιμάται στα 60 δις δολάρια (αύξηση 20% σε σχέση με το 2012 που το εισόδημα των πολύ πλούσιων ήταν 50 δις δολάρια, όσο και το 2011), και ανέρχεται στο 24% του ελληνικού ΑΕΠ το 2013 (=250 δις δολάρια). Επομένως, η κρίση όχι μόνο δεν πλήττει τον πολύ μεγάλο πλούτο, αλλά αποτελεί το ιδανικό περιβάλλον για τη περαιτέρω αύξησή του.

Από τα ανωτέρω εκτεθέντα, αν πούμε ότι η ανισοκατανομή είναι αποτέλεσμα της κρίσης, τότε είναι βέβαιο ότι η ανάκαμψη της οικονομίας επηρεάζεται από τη διεύρυνση των ανισοτήτων για τους εξής λόγους: (1) η μεσαία τάξη που συνθλίβεται από την κρίση δεν διαθέτει το εισόδημα που χρειάζεται προκειμένου να τονώσει τη ζήτηση (2) τα χαμηλά εισοδήματα οδηγούν σε μείωση των φορολογικών εσόδων (3) η μείωση των δαπανών για εκπαίδευση (σημειωτέον, η εκπαίδευση οδηγεί στην ισοκατανομή τους εισοδήματος) επιτείνει μια ήδη άσχημη κατάσταση (4) εφεξής οι οικονομικές διακυμάνσεις θα είναι πιο έντονες αν όχι και πιο συχνές (η προοδευτική φορολογία λειτουργεί εξομαλυντικά του οικονομικού κύκλου).

Επομένως, μια πολιτική μείωσης των εισοδηματικών ανισοτήτων δεν βασίζεται μόνο σε ουμανιστικούς λόγους, αλλά προπάντων σε οικονομικούς. Όσο πιο εξισωτική γίνεται μια κοινωνία, τόσο το καλύτερο για την αύξηση της παραγωγικότητας. Η ιδέα είναι ότι οι ακραίες εισοδηματικές ανισότητες μιας κοινωνίας αποθαρρύνουν τη συμμετοχή, διότι τείνουν να περιθωριοποιούν τα μέλη της κοινωνίας, με αποτέλεσμα να εξασθενεί το κίνητρο της μεγαλύτερης δυνατής συνεισφοράς. Αντίθετα, μια πιο εξισωτική διανομή εισοδήματος και άρα μια πιο εξισωτική κοινωνία επιτυγχάνει τη μεγαλύτερη δυνατή κινητοποίηση των μελών της, με τα καλύτερα δυνατά αποτελέσματα.

Τέλος, τα χρόνια μετά το 2007 γινόμαστε μάρτυρες της ανάδυσης μιας νέας αστικής τάξης τα γνωρίσματα της οποίας χρήζουν ιδιαίτερης μελέτης. Φέρει λιγότερες ομοιότητες με τα «νέα τζάκια» της δεκαετίας του 1980, αλλά έχει και χαρακτηριστικές διαφορές με τους νεόπλουτους της μετακατοχικής περιόδου. Είναι βέβαιο ότι η εξέλιξή της θα προσελκύσει το ενδιαφέρον των μελετητών τα χρόνια που έρχονται.

*Ο κ. Λευτέρης Τσουλφίδης είναι καθηγητής στο Τμήμα Οικονομικών του Πανεπιστημίου Μακεδονίας.

---

Η συνολική μείωση των εισοδημάτων τής μισθωτής εργασίας 2010-13

Μισθοί και κόστος ζωής (σε ευρώ)

 

 

Αθήνα

Μαδρίτη

Λισαβόνα

Βερολίνο

Καθαρό ετήσιο εισόδημα δασκάλου

2009

17.607

16.254

18.248

27.448

2012

14.851

17.464

17.690

30.471

Καθαρό ετήσιο εισόδημα μηχανικού αυτοκινήτων

2009

12.091

14.721

11.655

16.254

2012

11.326

14.492

12.038

19.247

Καθαρό ετήσιο εισόδημα εξειδικευμένου εργάτη

2009

14.695

18.178

15.032

20.555

2012

14.160

16.260

14.879

24.850

Καθαρό ετήσιο εισόδημα επαλλήλου σε τηλεφωνικό κέντρο

2009

11.020

13.956

8.741

16.870

2012

12.472

16.179

9.355

16.257

Πόσο κοστίζει ένα καλάθι με 122 προϊόντα και υπηρεσίες*

2009

1.650

1.844

1.684

1.844

2012

1.994

2.102

2.036

2.183

Μηνιαίο κόστος για καλάθι με 39 διαφορετικά τρόφιμα

2009

280

327

298

306

2012

299

331

238

298

Κόστος ηλεκτρονικού και ηλεκτρικού εξοπλισμού

2009

2.516

2.461

1.986

3.015

2012

3.534

3.788

3.973

3.576

Κόστος γυναικείας ένδυσης (πλήρης γκαρνταρόμπα)

2009

659

414

314

360

2012

481

444

299

436

Κόστος / άτομο για δείπνο σε καλό εστιατόριο (χωρίς ποτά)

2009

35,2

42,2

39,9

27,6

2012

41,4

40

34

27

Πηγή: www.3comma14.gr

Σχετικό:

1. Οι θυσίες τού ελληνικού λαού ε; Όλου;

2. Γιατί η μείωση μισθών δεν βελτιώνει το εξωτερικό ισοζύγιο

 

 

 

Αξιολογήστε το άρθρο 
2 ψήφοι
 Εκτύπωση     Αποστολή με e-mail
«Πρώτη<5678910111213>Τελευταία»

Σχετικά με το blog
# Οταν οι ανθρωποι κανουν σχεδια ο Θεος γελαει.
# Για το παιχνίδι στα χρηματιστήρια: "Πρόκειται για μια δραστηριότητα που απαιτεί λίγο χρόνο και σου επιτρέπει, διατρέχοντας κάποιο μικρό κίνδυνο, να απαλλάξεις τον εχθρό σου από τα χρήματά του".


Αναζήτηση
Προηγούμενα ’ρθρα
Τελευταίες δημοσιεύσεις